اعمال اول ماه ربیع‌الاول ۱۴۰۵؛ غسل، روزه و آداب حاجت‌روایی در روز جمعه ۲۳ مرداد

روز جمعه ۲۳ مرداد ۱۴۰۵ مصادف با اول ربیع‌الاول، ماه شادی و سرور اهل‌بیت(ع) است؛ ماهی که پس از محرم و صفر آغاز می‌شود و به دلیل وقوع مناسبت‌های مهمی مانند لیلهالمبیت و میلاد پیامبر اکرم(ص)، از فضیلت ویژه‌ای برخوردار است. غسل، پوشیدن لباس پاکیزه و روزه گرفتن از مهم‌ترین اعمال مستحبی روز نخست این ماه به شمار می‌رود.

اعمال اول ماه ربیع‌الاول ۱۴۰۵؛ آداب روزی که ماه شادی اهل‌بیت آغاز می‌شود

اول ربیع‌الاول در سال ۱۴۰۵، برابر با روز جمعه ۲۳ مرداد است. با آغاز این ماه، دوره عزاداری ماه‌های محرم و صفر پایان می‌یابد و ربیع‌الاول به‌عنوان ماه سرور و شادی اهل‌بیت(ع) آغاز می‌شود.

ربیع‌الاول در لغت به معنای «بهار نخست» است و در فرهنگ اسلامی نیز از آن با عنوان بهار ماه‌های قمری یاد می‌شود. این ماه به دلیل رخدادهای مهم تاریخی و مذهبی، جایگاه ویژه‌ای در میان مسلمانان دارد و بسیاری از مؤمنان، اعمال مستحبی آن را برای کسب آرامش، برکت و نزدیکی به خداوند انجام می‌دهند.

اول ربیع‌الاول چه مناسبتی دارد؟

یکی از مشهورترین رویدادهای آغاز ماه ربیع‌الاول، واقعه لیلهالمبیت است. در این شب، پیامبر اکرم(ص) برای هجرت از مکه، خانه خود را ترک کرد و حضرت علی(ع) برای حفاظت از جان پیامبر، در بستر ایشان خوابید.

این واقعه نمادی از ایثار، فداکاری و ولایت‌مداری حضرت علی(ع) در تاریخ اسلام به شمار می‌رود. علاوه بر این، ماه ربیع‌الاول میزبان مناسبت‌های مهم دیگری از جمله میلاد پیامبر اکرم(ص) است و به همین دلیل در میان ماه‌های قمری، از جایگاه معنوی خاصی برخوردار است.

اعمال مستحبی روز اول ماه ربیع‌الاول

در منابع دینی از جمله مفاتیح‌الجنان، برای نخستین روز ماه ربیع‌الاول اعمالی توصیه شده است. این اعمال جنبه استحبابی دارند و با نیت تقرب به خداوند، شکرگزاری و درخواست خیر و گشایش انجام می‌شوند.

جدول اعمال اول ربیع‌الاول

content_copy

فضیلت غسل و پوشیدن لباس پاکیزه در اول ربیع‌الاول

از اعمال توصیه‌شده در روز نخست ربیع‌الاول، غسل کردن و پوشیدن لباس تمیز است. این عمل به‌عنوان نمادی از پاکیزگی ظاهری و آمادگی معنوی برای ورود به ماهی پربرکت انجام می‌شود.

بسیاری از افراد، آغاز ربیع‌الاول را فرصتی برای تجدید حال‌وهوای معنوی، دعا برای رفع گرفتاری‌ها و شروعی تازه در مسیر زندگی می‌دانند.

روزه اول ربیع‌الاول برای چیست؟

روزه گرفتن در روز اول ربیع‌الاول از اعمال مستحبی این ماه به شمار می‌رود. این روزه به شکرانه نجات پیامبر اعظم(ص) و امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) از گزند دشمنان در جریان هجرت پیامبر انجام می‌شود.

روزه‌داری در این روز، علاوه بر جنبه عبادی، فرصتی برای تمرین خویشتن‌داری، توجه بیشتر به نیازمندان و تقویت پیوند معنوی با خداوند است. البته این عمل واجب نیست و هر فرد با توجه به شرایط جسمی و توانایی خود می‌تواند آن را انجام دهد.

ربیع‌الاول؛ فرصتی برای دعا و آغاز تازه

ماه ربیع‌الاول تنها یک مناسبت تقویمی نیست؛ بسیاری از مؤمنان از روزها و شب‌های این ماه برای دعا، توسل، طلب حاجت و بازنگری در مسیر زندگی استفاده می‌کنند. توجه به نماز، دعا، صله‌رحم، کمک به دیگران و حفظ روحیه امید و مهربانی، از اعمالی است که می‌تواند برکات معنوی این ماه را در زندگی روزمره پررنگ‌تر کند.

زیارت پیامبر (ص) و امام علی (ع)

علما در این روز زیارتی را ذکر نکرده‌اند اما زیارت پیامبر اکرم (ص) و حضرت علی (ع) در این روز مناسب است چرا که خداوند جان این دو بزرگوار را از کید کافران حفظ نمود.

شیخ طوسی رحمه اللّه در مصباح گفته است که در روز اوّل این ماه امام حسن عسکری (ع) به عالم بقا رحلت نمود و حضرت مهدی (عج) به مقام امامت رسیدند، بنابراین زیارت آن دو امام عالی مقام در این روز نیز مناسب است.

خواندن دعای اول ماه ربیع الاول

در کتاب «المختصر من المنتخب» دعای اول ماه ربیع الاول به این صورت است:

اللَّهُمَّ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ یَا ذَا الطَّوْلِ وَ الْقُوَّهِ وَ الْحَوْلِ وَ الْعِزَّهِ

خداوندا، معبودی جز تو نیست، ای بخشنده و نیرومند و دگرگون کننده و سربلند

سُبْحَانَکَ مَا أَعْظَمَ وَحْدَانِیَّتَکَ وَ أَقْدَمَ صَمَدَانِیَّتَکَ وَ أَوْحَدَ إِلَهِیَّتَکَ

پاکی تو و چقدر یگانگی تو عظیم و بی نیازی ات دیرینه و معبودیتت یگانه

وَ أَبْیَنَ رُبُوبِیَّتَکَ وَ أَظْهَرَ جَلَالَکَ وَ أَشْرَفَ بَهَاءَ آلَائِکَ وَ أَبْهَی کَمَالَ صَنَائِعِکَ [کرم بها صنائعک ‏] وَ أَعْظَمَکَ فِی کِبْرِیَائِکَ

و پروردگاری ات روشن و جلالت آشکار و زیبایی نعمت‌هایت والا و کمال ساخته‌های تو زیبا [ارزشمند] و بزرگمنشی ات باعظمت

وَ أَقْدَمَکَ فِی سُلْطَانِکَ وَ أَنْوَرَکَ فِی أَرْضِکَ وَ سَمَائِکَ وَ أَقْدَمَ مُلْکَکَ وَ أَدْوَمَ عِزِّکَ

و سلطه ات دیرینه است و چقدر در زمین و آسمان نورانی هستی و فرمانروایی ات دیرینه و عزتت جاودانه

وَ أَکْرَمَ عَفْوَکَ وَ أَوْسَعَ حِلْمَکَ وَ أَغْمَضَ عِلْمَکَ وَ أَنْفَذَ قُدْرَتَکَ وَ أَحْوَطَ قُرْبَکَ

و گذشتت کریمانه و بردباری ات گسترده و دانشت همراه با اغماض و قدرتت نافذ و نزدیکی ات محیط و فراگیر است!

أَسْأَلُکَ بِنُورِکَ الْقَدِیمِ وَ أَسْمَائِکَ الَّتِی کَوَّنْتَ بِهَا کُلَّ شَیْ‏ءٍ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ [عَلَی‏] آلِ مُحَمَّدٍ

به نور دیرینه تو و به آن اسم‌هایت که همه اشیا را با آن پدید آوردی، از تو خواستارم که بر محمد و آل محمد درود فرستی،

کَمَا صَلَّیْتَ وَ بَارَکْتَ وَ رَحِمْتَ وَ تَرَحَّمْتَ عَلَی إِبْرَاهِیمَ وَ عَلَی آلِ إِبْرَاهِیمَ

چنان که درود، برکت، رحمت و مهربانی خود را بر حضرت ابراهیم و خاندان او فرستادی،

إِنَّکَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ وَ أَنْ تَأْخُذَ بِنَاصِیَتِی إِلَی مُوَافَقَتِکَ وَ تَنْظُرَ إِلَیَّ بِرَأْفَتِکَ وَ رَحْمَتِکَ

به راستی که تو ستوده و بلندپایه ای و اینکه [موی] پیشانی مرا بگیری و به سوی موافقت با خود بکشانی و با نظر رأفت و رحمت به من بنگری

‏وَ تَرْزُقَنِی الْحَجَّ إِلَی بَیْتِکَ الْحَرَامِ وَ أَنْ تَجْمَعَ بَیْنَ رُوحِی وَ أَرْوَاحِ أَنْبِیَائِکَ وَ رُسُلِکَ

و حج خانه‌ی محترمت را روزی ام کنی و روح من و ارواح پیامبران و فرستادگانت را در یکجا گرد هم آوری

وَ تُوصِلَ الْمِنَّهَ بِالْمِنَّهِ وَ الْمَزِیدَ بِالْمَزِیدِ وَ الْخَیْرَ بِالْبَرَکَاتِ وَ الْإِحْسَانَ بِالْإِحْسَانِ

و بخشش خود را به بخشش دیگر و افزونی ات را به افزونی دیگر و خیرت را به برکاتت و نیکی ات را به نیکی دیگر بپیوندی،

کَمَا تَفَرَّدْتَ بِخَلْقِ مَا صَنَعْتَ وَ عَلَی مَا ابْتَدَعْتَ وَ حَکَمْتَ وَ رَحِمْتَ

چنان که ساخته هایت را به تنهایی و بر اساس نوآفرینی، حکمت و رحمتت خلق کردی.

فَأَنْتَ الَّذِی لَا تُنَازَعُ فِی الْمَقْدُورِ وَ أَنْتَ مَالِکُ الْعِزِّ وَ النُّورِ

بنابراین، تویی خدایی که کسی نمی‌تواند در آنچه تقدیر کرده‌ای، با تو ستیزه کند و تویی مالک عزت و نور

وَسِعْتَ کُلَّ شَیْ‏ءٍ رَحْمَهً وَ عِلْماً (سوره غافر، آیه ۷) وَ أَنْتَ الْقَائِمُ الدَّائِمُ الْمُهَیْمِنُ الْقَدِیرُ

که رحمت و آگاهی ات همه اشیا را فراگرفته است و تویی خداوند پایدار، جاودانه، نگاه بان چیره و توانمند.

إِلَهِی لَمْ أَزَلْ سَائِلًا مِسْکِیناً فَقِیراً إِلَیْکَ

معبودا، من همواره درخواست کننده، بیچاره و نیازمند درگاه تو بوده‌ام،

فَاجْعَلْ جَمِیعَ أمری [أُمُورِی ‏] مَوْصُولًا بِثِقَهِ الِاعْتِمَادِ عَلَیْکَ وَ حُسْنِ الرُّجُوعِ إِلَیْکَ

پس همه امورم را به اطمینان اعتماد بر خود و بازگشت نیک به درگاهت

وَ الرِّضَا بِقَدَرِکَ وَ الْیَقِینِ بِکَ وَ التَّفْوِیضِ إِلَیْکَ‏

و خشنودی به مقدراتت و یقین به خود و واگذاری امور بر خود، بپیوند.

سُبْحانَکَ لا عِلْمَ لَنا إِلَّا ما عَلَّمْتَنا إِنَّکَ أَنْتَ الْعَلِیمُ الْحَکِیمُ (سوره البقره، آیه ۳۲)

پاکی تو و جز آنچه را که به ما آموخته‌ای نمی‌دانیم و تو آگاه و حکیمی.

سُبْحانَهُ بَلْ لَهُ ما فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ کُلٌّ لَهُ قانِتُونَ (سوره البقره، آیه ۱۱۶)

منزّه و پاک است خدا، آری همه ی آنچه در آسمان‌ها و زمین هستند، فرمانبر اویند.

سُبْحانَکَ فَقِنا عَذابَ النَّارِ (سوره آل عمران، آیه ۱۹۱)

پاکی تو ای خدا، پس ما را از عذاب آتش جهنم نگاه دار.

سُبْحانَکَ تُبْتُ إِلَیْکَ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُؤْمِنِینَ (سوره اعراف، آیه ۱۴۳)

پاکی تو و من به درگاهت توبه نمودم و اولین مؤمن هستم.

سُبْحانَکَ أَنْتَ وَلِیُّنا مِنْ دُونِهِمْ‏ (سوره سبا، آیه ۴۱)

پاکی تو ای خدا و تو خود سرپرست ما از میان همه ی آنان [آفریده‌ها] هستی.

سُبْحانَ اللَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ (سوره نمل، آیه ۸)

منزّه و پاک است خدای پروردگار جهانیان

سُبْحانَ اللَّهِ وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِکِینَ (سوره یوسف، آیه ۱۰۸)

منزّه و پاک است آن خدایی که و من هرگز از مشرکان نیستم

سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا یُشْرِکُونَ‏ (سوره طور، آیه ۴۳)

منزّه و پاک است آن خدایی که از آنچه شریک او قرار می‌دهند

سُبْحانَ الَّذِی أَسْری‏ بِعَبْدِهِ لَیْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَی الْمَسْجِدِ الْأَقْصَی الَّذِی بارَکْنا حَوْلَهُ لِنُرِیَهُ مِنْ آیاتِنا إِنَّهُ هُوَ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ (سوره اسرا، آیه ۱)

منزّه و پاک است آن خدایی که شبی بنده‌اش [محمّد (ص)] را از مسجدالحرام به مسجد الاقصی که پیرامونش را برکت دادیم، سیر و حرکت داد، تا بخشی از نشانه هایِ عظمت و قدرت خود را به او نشان دهیم؛ یقیناً او شنوا و داناست.

سُبْحَانَ‏ اللَّهِ حِینَ تُمْسُونَ وَ حِینَ تُصْبِحُونَ وَ لَهُ الْحَمْدُ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ عَشِیًّا وَ حِینَ تُظْهِرُونَ یُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ یُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِّ وَ یُحْیِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ کَذلِکَ تُخْرَجُونَ‏ (سوره روم، آیه ۱۷-۱۹)

منزه و پاک است خدا هنگامی که شام و صبح می‌کنید و ستایش خدا را در آسمان‌ها و زمین و به هنگام شامگاه و آن گاه که ظهر می‌کنید. زنده را از مرده و مرده را از زنده بیرون می‌کشد و زمین را بعد از مرگ، زنده می‌گرداند و شما نیز [در قیامت] این چنین بیرون آورده می‌شوید.»

سُبْحانَهُ وَ تَعالی‏ عَمَّا یُشْرِکُونَ‏ (سوره یونس، آیه ۱۸)

خداوند پاک و متعالی است از آنچه شریک او قرار می‌دهند

سُبْحانَهُ وَ تَعالی‏ عَمَّا یَقُولُونَ عُلُوًّا کَبِیراً (سوره اسرا، آیه ۴۳)

پاک و بسیار منزه و متعالی است خدا از آنچه درباره او می‌گویند.

سُبْحانَ رَبِّنا إِنْ کانَ وَعْدُ رَبِّنا لَمَفْعُولًا (سوره اسرا، آیه ۱۰۸)

منزه و پاک است پروردگار ما و وعده او حتماً به وقوع خواهد پیوست

سُبْحَانَ‏ الَّذِی بِیَدِهِ مَلَکُوتُ کُلِّ شَیْ‏ءٍ وَ إِلَیْهِ تُرْجَعُونَ‏ (سوره یس، آیه ۸۳)

منزه و پاک است خدایی که ملکوت هر چیز به دست او است و شما به سوی او بازگردانده می‌شوید.

سُبْحانَهُ بَلْ عِبادٌ مُکْرَمُونَ (سوره انبیا، آیه ۲۶)

منزه و پاک است خدا و [فرشتگان] بندگان گرامی هستند

سُبْحانَهُ هُوَ اللَّهُ الْواحِدُ الْقَهَّارُ (سوره زمر، آیه ۴)

منزه و پاک است خدای یگانه و چیره

سُبْحانَ رَبِّنا إِنَّا کُنَّا ظالِمِینَ (سوره قلم، آیه ۲۹)

گفتند: پروردگارا! تو را به پاکی می‌ستاییم، مسلماً ما ستمکار بوده‌ایم.

سُبْحانَ رَبِّکَ رَبِّ الْعِزَّهِ عَمَّا یَصِفُونَ (سوره صافات، آیه ۱۸۰)

پروردگارت که دارای عزت است از آنچه او را به آن توصیف می‌کنند، منزّه است.

وَ سَلامٌ عَلَی الْمُرْسَلِینَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ (سوره صافات، آیه ۱۸۰-۱۸۲)

و درود بر فرستاده شدگان و ستایش خدا را که پروردگار جهانیان است.

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَرِّفْنَا بَرَکَهَ هَذَا الشَّهْرِ وَ یُمْنَهُ وَ ارْزُقْنَا خَیْرَهُ وَ اصْرِفْ عَنَّا شَرَّهُ وَ اجْعَلْنَا فِیهِ مِنَ الْفَائِزِینَ بِرَحْمَتِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِین‏

خداوندا، بر محمد و آل محمد درود فرست و ما را با برکت و فرخندگی این ماه آشنا گردان و خیر آن را روزی مان کن، و از شرّ آن بازدار و از رستگاران در آن قرار ده، به رحمتت ای مهربان‌ترین مهربانان.