هشدار آذریجهرمی به مجلس برای طرح خروج از NPT
هشدار آذریجهرمی به مجلس برای طرح خروج از NPT این روز ها خبر ساز شده است. وزیر پیشین ارتباطات، محمدجواد آذری جهرمی، در پستی در که در کانال تلگرامی خود منتشر کرد، اینطور میگوید: طی روزهای اخیر برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی پیشنهاد خروج ایران از معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) را مطرح کردهاند. بررسی این مسئله نشان میدهد که چنین اقدامی با اختیارات قانونی مجلس همخوانی ندارد.
۱- صلاحیت سیاستگذاری کلان
طبق اصل ۱۷۶ قانون اساسی، تعیین سیاستهای کلی امنیت ملی و سیاست خارجی بر عهده شورای عالی امنیت ملی است و این تصمیمات نیز پس از تأیید مقام رهبری لازمالاجرا میشود. خروج از یک معاهده بینالمللی از جنس همین سیاستهای کلان است و نمیتواند صرفاً در قالب یک طرح تقنینی مجلس دنبال شود.
۲- جایگاه مجلس در معاهدات بینالمللی
اصول ۷۷ و ۱۲۵ بهصراحت بیان میکنند که مجلس صرفاً اختیار دارد «عهدنامهها و قراردادهای بینالمللی» را تصویب یا رد کند. یعنی نقش مجلس نظارتی ـ تقنینی است و به معنی ورود به تصمیمگیری درباره خروج یا بقای ایران در یک معاهده بنیادین همچون NPT نیست.
۳- نظارت به جای سیاستگذاری
بر اساس اصول ۷۶ و ۸۹، مجلس ابزارهای قوی برای نظارت بر سیاست خارجی دارد: تحقیق و تفحص، سؤال و حتی استیضاح وزیر امور خارجه. استفاده از این ابزارها مطابق قانون اساسی است، اما ارائه طرح برای خروج از معاهدهای بینالمللی، تجاوز از حدود اختیارات مجلس محسوب میشود.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نقش مجلس را در حوزه سیاست خارجی، «ناظر و تصویبکننده» تعریف کرده است، نه «سیاستگذار کلان». از این رو، طرح خروج از NPT از منظر حقوق اساسی، نه تنها وجاهت ندارد، بلکه میتواند نشانهای از برداشت نادرست از جایگاه مجلس در نظام حقوقی کشور باشد.
