ساعت دقیق ماه گرفتگی ۱۶ شهریور ۱۴۰۴/ طولانیترین «ماه خونین» سال در آسمان ایران
شامگاه یکشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۴ (۷ سپتامبر ۲۰۲۵) آسمان ایران و بسیاری از نقاط جهان شاهد یکی از بهیادماندنیترین رویدادهای نجومی بود؛ ماهگرفتگی کامل یا همان «ماه خونین» که با سرخی مسی رنگ خود چشم هزاران رصدگر را خیره کرد. این خسوف به دلیل قرار گرفتن ماه در نزدیکترین فاصله مداری با زمین و عبور آن از مرکز سایه زمین، از طولانیترین و عمیقترین گرفتگیهای سالهای اخیر محسوب میشود.
زمان و جزئیات خسوف ۱۶ شهریور
به گزارش اقتصاد گلد، این پدیده نجومی از ساعت ۱۸:۵۸ به وقت تهران با ورود ماه به نیمسایه آغاز شد و تا بامداد دوشنبه ادامه یافت. بخش اصلی و تماشایی خسوف، یعنی گرفتگی کامل، رأس ساعت ۲۱:۰۰ شروع شد و به مدت حدود ۸۲ دقیقه ادامه داشت. اوج ماهگرفتگی در ساعت ۲۱:۴۱ بود؛ زمانی که قرص ماه به عمیقترین بخش سایه زمین وارد شد و بهطور کامل به رنگ سرخ درآمد. این پدیده در سراسر ایران، بیشتر مناطق آسیا، شرق آفریقا، استرالیا و بخشهایی از اروپا بهوضوح دیده شد، اما قاره آمریکا از مشاهده آن بینصیب ماند.
چرا ماه به رنگ سرخ درمیآید؟
سرخی ماه در هنگام خسوف که به «ماه خونین» شهرت یافته، حاصل پراکندگی نور خورشید در جو زمین است. هنگام قرار گرفتن زمین میان خورشید و ماه، نور خورشید در مسیر عبور از جو شکسته و فیلتر میشود. طول موجهای کوتاهتر مانند آبی و بنفش پراکنده میشوند، اما نورهای بلندتر بهویژه قرمز و نارنجی به سطح ماه میرسند. همین فرایند باعث میشود ماه به رنگ سرخ متمایل به نارنجی دیده شود. شدت این رنگ نیز بسته به شرایط جوی، گرد و غبار و آلودگی هوا متفاوت خواهد بود.
ویژگیهای خاص ماهگرفتگی ۱۴۰۴
- این خسوف تنها چند روز قبل از حضیض مداری ماه رخ داد، به همین دلیل ماه بزرگتر و درخشانتر از حالت معمول در آسمان دیده شد.
- عبور کامل ماه از مرکز سایه زمین، آن را به یکی از طولانیترین خسوفهای قرن تبدیل کرد.
- شدت سرخی و درخشش ماه بهگونهای بود که بسیاری از کارشناسان نجوم از آن بهعنوان یکی از تماشاییترین «ماه خونین»های سالهای اخیر یاد کردند.
اهمیت علمی و فرهنگی
ماهگرفتگی همواره علاوه بر جلوه بصری، فرصتی علمی برای بررسی تعامل نور، جو زمین و حرکتهای مداری فراهم میکند. در عین حال، این پدیده در فرهنگهای مختلف جهان جایگاه ویژهای داشته و روایتهای متنوعی درباره آن شکل گرفته است. خسوف ۱۶ شهریور ۱۴۰۴ نهتنها تجربهای کمنظیر برای علاقهمندان به آسمان شب بود، بلکه یادآور هماهنگی شگفتانگیز کیهان و نقش زمین در شکلدهی به تصاویر آسمانی شد.
