بورس تهران به دنیای رمزارزها نزدیک شد؛ همگرایی سنتیها با دیجیتال!
پیشتر تالار بورس تهران میزبان اولین همایش «بورسهای اوراق بهادار در عصر رمزارزها؛ رویارویی یا همگرایی» بود. این رویداد با حضور مدیران ارشد بازار سرمایه، متخصصان فینتک و اساتید دانشگاه برگزار شد و با توجه به رشد سریع داراییهای دیجیتال و تأثیر آن بر ساختارهای مالی سنتی، میتواند نقطه عطفی در سیاستگذاری و مقرراتگذاری بازار سرمایه کشور باشد.
علت ورود بورس تهران به عرصه رمزارزها
محمود گودرزی، مدیرعامل بورس تهران، با اشاره به تحولات جهانی گفت که تاکنون بیش از ۲۰ کشور، صندوقهای سرمایهگذاری بیتکوین را در ۲۶ بورس معتبر راهاندازی کردهاند. او تأکید کرد که بازارهای مالی سنتی ناگزیر به تعامل با این پدیده هستند. گودرزی افزود: «رسالت بورس تهران، حفظ ثبات و اعتماد سرمایهگذاران است و هر ابزار مالی جدید، از جمله صندوقهای رمزارزی، باید این دو ویژگی را تضمین کند.»
او همچنین به نگرانیهای بورسهای بزرگ جهان درباره شفافیت، مدیریت ریسک و چارچوبهای نظارتی اشاره کرد و یادآور شد که حتی در بورس نیویورک، محور اصلی بحثها در صندوقهای بیتکوین، ریسک و شفافیت است. گودرزی نبود ابزار پوششدهنده نوسانات ارزی به ویژه دلار را از کمبودهای مهم بازار سرمایه برشمرد و گفت صندوقهای رمزارزی میتوانند بخشی از این خلأ را پر کنند.
مدل پیشنهادی بورس تهران برای صندوق رمزارزی
رضا کیانی، مدیر تحقیق و توسعه بورس تهران، در این همایش مدل پیشنهادی برای راهاندازی اولین صندوق رمزارز در کشور را تشریح کرد. او با اشاره به تاریخچه داراییهای دیجیتال از بیتکوین در سال ۲۰۰۸ تا اتریوم، توکنها و NFTها، ویژگیهای اصلی این داراییها را «معامله ۲۴ ساعته، تسویه فوری و ساختار غیرمتمرکز» عنوان کرد.
کیانی به رشد چشمگیر بازار رمزارزها نسبت به بورسهای سنتی اشاره کرد: از سال ۲۰۱۵ تاکنون ارزش بورسهای جهان دو برابر شده، در حالی که بازار رمزارزها بیش از ۵۸۰ برابر رشد داشته و ارزش آن از ۳ تریلیون دلار فراتر رفته است. او با این مقایسه تأکید کرد که بورسها باید بین «تقابل» یا «همگرایی» با این داراییها تصمیمگیری کنند و به نظر او مسیر درست، حرکت به سمت همگرایی است.
مدل پیشنهادی بورس بر دو ستون اصلی استوار است: قوانین جدید مالیاتی که رمزارزها را به عنوان دارایی مشمول مالیات تعریف میکند و سیاستگذاری بانک مرکزی شامل تعریف رمزپول، نهاد امین و کارگزار رمزارز. در این طرح، دارندگان بیتکوین از طریق کارگزاران مجاز، دارایی خود را به صندوق میفروشند، بیتکوینها تحت نظارت بانک مرکزی در نهاد امین نگهداری میشوند و واحدهای صندوق در بورس تهران قابل معامله خواهد بود. همچنین بازارگردان با ابزار صدور و ابطال، نقدشوندگی و فاصله قیمت با NAV را کنترل میکند.
چالشهای رمزارز در ایران
علی رحمانی، مدیرعامل سابق بورس تهران، با دید کلان به موضوع نگاه کرد و دو چالش اصلی رمزارز در ایران را «تحریمها» و «خروج ارز» عنوان کرد. او هشدار داد که خرید رمزارز بدون طراحی سازوکارهای کنترلی، میتواند موجب خروج سرمایه از کشور شود. رحمانی پیشنهاد داد بانک مرکزی با همکاری بورس میتواند یک استیبلکوین داخلی با پشتوانه ارزهای بلوکهشده ایجاد کند، مشابه تتر، تا جریان مالی در اقتصاد داخل حفظ شود.
رحمانی همچنین به مسائل جهانی تنظیمگری رمزارز اشاره کرد و گفت که در سال ۲۰۲۲، کمیتههای حمایت از سرمایهگذار اقدام به تشکیل کارگروههای تخصصی برای داراییهای دیجیتال کردند. او نبود شناخت دقیق از اثرات مالی، حسابداری و مالیاتی رمزارزها را یکی از کمبودهای جدی در فضای دانشگاهی ایران دانست. علاوه بر این، او نسبت به تعارض منافع در پلتفرمهای رمزارز هشدار داد؛ جایی که یک صرافی میتواند همزمان نقش معاملهگر، کارگزار، متولی و بازارگردان داشته باشد، امری که در بورس ایران پذیرفتنی نیست و نیاز به مقررات روشن دارد.
همگرایی بورس و رمزارزها
سخنان مدیران و کارشناسان حاضر نشان میدهد که بحث رمزارز در ایران از مرحله انکار و مواجهه اولیه عبور کرده و اکنون به مرحله طراحی مدلهای اجرایی و چارچوبهای نظارتی رسیده است. نکته مشترک، تأکید بر ضابطهمند کردن حضور رمزارز در بازار سرمایه و ایجاد سازوکارهای شفاف برای حفظ سرمایه و کنترل خروج ارز است.
اگر مسیر ارائه شده توسط بورس تهران ادامه یابد، بازار سرمایه ایران آماده میشود تا از تقابل با صنعت رمزارز عبور کند و به سمت همگرایی حرکت کند؛ همگراییای که در صورت مدیریت صحیح، میتواند فصل جدیدی در توسعه مالی کشور رقم بزند.
