خط ریلی که اقتصاد ایران را نجات داد
با شتاب گرفتن ساخت راهآهن رشت–آستارا و تکمیل توافقهای اخیر میان تهران و مسکو، رسانههای عربی این پروژه را بهعنوان نقطه عطفی در کریدور بینالمللی شمال–جنوب توصیف کردهاند؛ مسیری که به گفته آنها، ایران را به حلقهای کلیدی در تجارت اوراسیا بدل کرده و امکان کاهش اثر تحریمهای غربی را فراهم میآورد.
در ماههای اخیر، راهآهن رشت–آستارا که سالها بهعنوان حلقه مفقوده این کریدور شناخته میشد، وارد مرحلهای تازه از پیشرفت عملیاتی و سیاسی شده است. اکنون این پروژه از یک طرح نیمهتمام تاریخی به یک محور فعال ژئوپلیتیکی تبدیل شده است.
تسریع تملک اراضی، آغاز عملیات اجرایی در بخشهای حیاتی مسیر، نهایی شدن قراردادهای تجاری با طرف روسی و هماهنگی سهجانبه میان ایران، روسیه و جمهوری آذربایجان نشان میدهد که این خط ریلی در مرکز تصمیمسازیهای کلان منطقهای قرار گرفته است.
اهمیت این مسیر تا آنجاست که راهآهن رشت–آستارا به یکی از موضوعات اصلی مذاکرات سطح عالی میان تهران و مسکو تبدیل شد. در جریان دیدار رئیسجمهور ایران، مسعود پزشکیان، با ولادیمیر پوتین در ترکمنستان، دو طرف بر ضرورت تسریع اجرای پروژه و بهرهبرداری هرچه سریعتر از شاخه غربی کریدور شمال–جنوب تأکید کردند. این گفتوگوها در امتداد توافقات پیشین و با هدف عبور از مرحله تعهدات سیاسی به مرحله عملیاتی انجام گرفت.
در همین راستا، مقامات ایرانی از جمله وزارت راه و شهرسازی و شورای عالی امنیت ملی اعلام کردهاند که موانع اداری و نهادی پروژه در حال رفع شدن است و با تملک کامل اراضی تا پایان سال، عملیات اجرایی بدون وقفه آغاز خواهد شد. طرف روسی نیز آمادگی خود را برای تأمین مالی، انتقال فناوری و سرعت بخشیدن به روند ساخت اعلام کرده است.
این تحولات، راهآهن رشت–آستارا را به نماد همکاری راهبردی تهران و مسکو و ابزاری مهم برای تثبیت جایگاه ایران در کریدورهای جهانی حملونقل و کاهش اثر تحریمهای غربی تبدیل کرده است.
رسانههای عربی در هفتهها و ماههای اخیر با نگاه مثبت، پیشرفت این کریدور و نقش محوری ایران در تکمیل راهآهن رشت–آستارا را بازتاب دادهاند؛ بازتابی که ایران را نه صرفاً بهعنوان مسیر عبوری، بلکه بهعنوان بازیگری تعیینکننده در بازآرایی تجارت منطقهای و بینالمللی معرفی میکند.
بهعنوان نمونه، الجزیره در گزارشی با عنوان «اهمیت سرمایهگذاری روسیه در تکمیل راهگذر شمال–جنوب چیست» به نقش حیاتی راهآهن رشت–آستارا در شاخه غربی کریدور اشاره و آن را کلید اتصال مستقیم بندر انزلی به شبکه ریلی روسیه دانسته است. این رسانه همچنین تأکید کرده که بهرهبرداری از مسیر جدید میتواند زمان انتقال کالاها را از ۳۰–۴۵ روز به ۱۰–۲۰ روز کاهش دهد و هزینهها را بهطور قابل توجهی کاهش دهد، ضمن اینکه ایران جریان حمل و نقل را با امنیت و بدون وقفه مدیریت میکند.
