بهرام بیضایی روز تولدش درگذشت؛ روایتی از زندگی و آثار ماندگار
بهرام بیضایی، نویسنده، نمایشنامهنویس، کارگردان شاخص سینما و تئاتر ایران و پژوهشگر برجسته ادبیات نمایشی و اسطورهشناسی، در روز تولد هشتادوهفتسالگیاش و در خارج از کشور، در آمریکا، درگذشت.
بیضایی از مهمترین چهرههای فرهنگ معاصر ایران بهشمار میرفت؛ هنرمندی که کارنامهای کمنظیر در تئاتر، سینما و پژوهشهای تاریخی بر جای گذاشت و با وجود سالها محدودیت و فشار، تا پایان عمر از فعالیت خلاقانه و پیگیر برای اعتلای فرهنگ ایران دست نکشید. او بارها تأکید کرده بود که «موطن و مسلکش عالم فرهنگ است» و این نگاه در تمام آثار و مسیر حرفهایاش بازتاب داشت.
دانشگاه ایرانشناسی استنفورد آمریکا که سالهای پایانی زندگی بیضایی مأمن فعالیتهای علمی و هنری او بود، با تأیید خبر درگذشتش، از وی بهعنوان «فخر ادب و هنر ایران» یاد کرد و اعلام کرد مراسمی برای بزرگداشت زندگی و آثار این هنرمند برگزار خواهد شد. بیضایی در این سالها بهعنوان استاد مدعو در دانشگاه استنفورد به تدریس، پژوهش و اجرای برخی از آثارش پرداخت؛ دورهای که از نظر بسیاری از پژوهشگران، یکی از پربارترین مقاطع کاری او محسوب میشود.
بهرام بیضایی پنجم دیماه ۱۳۱۷ در تهران و در خانوادهای اهل ادب و فرهنگ به دنیا آمد. او از بنیانگذاران کانون نویسندگان ایران بود و با انتشار کتاب «نمایش در ایران» بنیان مهمترین تاریخنگاری علمی نمایش ایرانی را گذاشت. بیضایی در ادامه با نمایشنامهها و فیلمهایی که اغلب با نگاهی انتقادی به تاریخ، قدرت و حذفشدگان تاریخ همراه بودند، جایگاهی یگانه در هنر معاصر ایران پیدا کرد.
از مهمترین آثار سینمایی او میتوان به «چریکه تارا»، «مرگ یزدگرد»، «باشو غریبه کوچک»، «شاید وقتی دیگر»، «مسافران» و «سگکشی» اشاره کرد. در حوزه تئاتر نیز نمایشنامههایی چون «پهلوان اکبر میمیرد»، «فتحنامه کلات»، «هشتمین سفر سندباد»، «سهرابکشی»، «سلطان مار» و «کارنامه بنداربیدخش» از آثار شاخص او به شمار میروند.
درگذشت بهرام بیضایی، همزمان با سالروز تولدش، پایانی نمادین بر زندگی هنرمندی است که بخش بزرگی از تاریخ تئاتر و سینمای ایران با نام او گره خورده و میراث فکری و هنریاش همچنان محل رجوع نسلهای آینده خواهد بود.
منبع: شرق
