آیا مذاکرات مستقیم تهران و واشنگتن در آستانه آغاز است؟
با نزدیک شدن به ضربالعجل ۹ شهریور برای فعالسازی «مکانیسم ماشه»، زمزمهها درباره احتمال برگزاری مذاکرات مستقیم میان ایران و آمریکا جدیتر شده است. یکی از شروط اصلی طرفهای اروپایی برای تعلیق این فرآیند، گفتوگوی رودررو میان دو کشور است؛ شرطی که واشنگتن نیز بر آن پافشاری کرده و اعلام کرده حاضر به هیچ شکل از مذاکرات غیرمستقیم با تهران نیست.
به گزارش اقتصاد گلد به نقل از تجارتنیوز، محمدرضا عارف، معاون اول دولت، در اینباره گفته است: «به طرف مذاکرهکننده اعلام کردیم که برای اعتمادسازی آمادهایم. اگر شرایط مهیا باشد، مذاکرات میتواند مستقیم انجام شود.» او تأکید کرده که رفتار جمهوری اسلامی ایران در مذاکرات، مطابق خواست مردم و با هدف تأمین منافع ملی است.
پس از سفر اخیر نمایندگان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تهران و گفتوگو پیرامون نقشه راه همکاریهای آتی، گمانهزنیها درباره ازسرگیری ششمین دور مذاکرات ایران و آمریکا تقویت شده است. این مذاکرات پیشتر به دلیل حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران متوقف شده بود. رئیسجمهور مسعود پزشکیان نیز مذاکره را راهی برای جلوگیری از جنگ دانسته و گفته است: «هیچکس نگفته مذاکره یعنی تسلیم شدن. اگر گفتوگو نکنیم، چه باید بکنیم؟ بجنگیم؟»
مجید تختروانچی، مذاکرهکننده ارشد ایران، نیز اعلام کرده که تهران آماده آغاز مذاکرات جدی است، مشروط بر آنکه طرف مقابل در کنار طرح محدودیتها برای برنامه هستهای ایران، آمادگی لغو تحریمها را داشته باشد.
در سوی مقابل، استیو ویتکاف، نماینده رئیسجمهور آمریکا در امور خاورمیانه، نیز تأیید کرده که گفتوگوها با ایران به مسیر خود بازخواهد گشت. او یادآور شده که واشنگتن از همان آغاز جنگ، پیامهایی مستقیم و غیرمستقیم برای ادامه مذاکرات ارسال کرده بود، اما عدم توقف حملات اسرائیل مانع تحقق این روند شد.
موضوعات کلیدی مذاکرات
یکی از مهمترین محورهای پیشرو، نحوه همکاریهای آتی ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی است. تهران از واکنش نشان ندادن آژانس به حملات اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هستهای نطنز، فردو و اصفهان انتقاد دارد و گزارش اخیر مدیرکل آژانس را زمینهساز این حملات میداند. با این حال، موافقت با سفر بازرسان آژانس به ایران بهعنوان اقدامی برای کاهش تنش ارزیابی شده است.
از دیگر موضوعات مورد بحث، درخواست آمریکا برای «غنیسازی صفر» است؛ خواستهای که ایران قاطعانه رد کرده است. عارف این پیشنهاد را «یک شوخی بزرگ» خوانده و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، نیز تاکید کرده که تهران هرگز غنیسازی اورانیوم را متوقف نخواهد کرد.
طبق موضع رسمی ایران، غنیسازی ۹۰ درصدی هرگز در دستور کار نیست و غنیسازی کمتر از ۵ درصد برای سوخت نیروگاهها و غنیسازی ۲۰ درصد صرفاً برای راکتور تحقیقاتی تهران انجام میشود. غنیسازی ۶۰ درصدی نیز تنها یکبار و آن هم پس از خرابکاری در تأسیسات هستهای صورت گرفته و در صورت دستیابی به توافق، بلافاصله به سطح پایینتر بازخواهد گشت.
با این شرایط، به نظر میرسد مسیر گفتوگوها میان تهران و واشنگتن دوباره گشوده شده و در صورت فراهم شدن مقدمات سیاسی و امنیتی، مذاکرات مستقیم میتواند بهزودی آغاز شود.
